No día a día adoitamos utilizar expresións, se non estrañas, polo menos curiosas. Témolas tan asimiladas que xa non nos paramos a analizalas. Con todo, vale a pena indagar nas súas orixes. Velaquí unas cantas das devanditas expresións:
– Meter a gamba, ou sexa, “meter a pata”. Aquí o marisco non ten nada que ver. Hai quen defende que se refire á palabra italiana “gamba”, que significa “perna”. Con todo, existe unha segunda teoría. “Gamba” significaba coloquialmente no mundo taurino “perna”. Se o toureiro non colocaba a gamba/perna ben, o resultado da faena non era nin seguro nin elegante. Por iso é polo que meter a gamba signifique cometer un erro.
– Buscarlle tres pés ao gato: Hai quen di que lle busca cinco pés ao mesmo gato. Pois tamén está ben. De feito, ao principio é o que buscaban. Significa complicarse a vida inutilmente: Que o gato ten catro pés – punto!
– Unha de cal e outra de area: Alguén sabe a primeiras cal é a boa e cal a mala? O caso é que así se facía a argamasa outrora: cunha capa de cal, que era o aglomerante, e outra de area, que era a que daba solidez á mestura. Para asegurar o resultado non podía faltar ningunha das capas. Igual que a vida mesma: os afagos sen as críticas non funcionan e viceversa. Xa tedes claro cal é a boa e cal a mala?
– Namorado como un becerro: Se esta non é unha expresión romántica… Como son os becerros? Pois son dóciles, entrañables, alegres, inocentes e parvos. O becerro encarna o amor sen malicia, aínda que ás veces torpe.
– Sácalle para o tabaco: Ou o que é o mesmo — obter un proveito adicional. Aquí temos que remontarnos á época colonial. Tras unha transacción mercantil era típico pedir unha pequena propina, para poder comprar algo de tabaco. Tampouco ían ser todas as ganancias para o outro…
– Vender a moto: Entramos no que era o mundo da venda de segunda man. Con palabrería e enganos trataban de endosarche unha moto vella como nova. E cantas nos colarían… É o que ten a publicidade enganosa…
– Comerse o coco: “Coco” é unha palabra que procede do galego (recordades o aviso: Que vén o coco!?) e designa a cabeza dunha pantasma, polo tanto, unha pantasma — a parte polo todo. E rumiar, darlle voltas e voltas a algo, é darlle ao coco demasiado.
– No sétimo ceo: E iso que parece que só hai un… Segundo a tradición xudeo-islámica o Universo estaba composto por sete esferas, ou ceos, concéntricas. Canto máis se afastaba un do centro, máis se achegaba ao sétimo ceo, o máis sublime porque era onde residía Deus. Aí era onde se obtiña a paz e a felicidade absoluta. Que é o nos parece estar vivindo cando estamos no sétimo ceo.
– Elefantes rosas: Había unha vez un rei que lle regalou a un cortesán ao que quería arruinar un elefante branco. O truco estaba en que os elefantes brancos eran sacros e moi, moi custosos de manter. Co tempo, a idea do elefante branco transformouse na do “elefante rosa”, símbolo do absurdo, ridículo ou imposible.
– Radio Macuto: Agora témonos que trasladar á Guerra de Marrocos. O macuto era a mochila militar coa que cargaban os soldados españois. A rumoroloxía que soaba de boca en boca — ou mellor dito, de macuto en macuto — entre tropas á falta de confirmacións oficiais, converteuse en sinónimo de marujeo.
– Boca chancla: A chancla, unha peza pouco glamurosa onde as haxa. Non só non é elegante, senón que emite un son molesto cando está en movemento. E polo xeral con chanclas nunca se está quieto. Pois a persoa que non para de falar e lárgao todo é tan pouco sofisticada e fastidiosa como unha chancla.
E a de expresións curiosas que quedaron no tinteiro…